Terug naar Arbeid.Net logo

Literatuurbespreking Arbeid en Zorg door Documentatiecentrum De Feeks

UPDATE OKTOBER 1997 TOT EN MET JANUARI 1998

Bosker, J., Zorgen is geen voetbal : afstemmen van flexibele werktijden en zorgtaken. Den Haag, 1997.
Samenvatting: Met dit boek wil het Instituut Vrouw & Arbeid een bijdrage leveren aan de discussie over een invulling van werktijden waarbij de zorgende werknemer centraal staat. Werktijden zijn een belangrijk element in de afstemming van werk en zorgtaken. Werktijden in bedrijven worden steeds flexibeler en dat wordt vaak genoemd als middel om werk en zorg beter te kunnen combineren. Is dat wel zo? Hoe worden flexibele werktijden in de praktijk vormgegeven? Welke belangen en motieven hebben werkgevers en werknemers en hoe kan aan beider belangen tegemoet worden gekomen?

Bowlby, S., "Doing home" : patriarchy, caring, and space. In: Women's Studies International Forum, jrg. 20, (1997) nr. 3, p. 343-350.
Samenvatting: Inleidend artikel op themanummer 'Concepts of home'. Onderwerpen die in dit themanummer van belang zijn, zijn achtereenvolgens: macht en patriarchie, huishoudelijke taken en zorg, ruimte en plaats, huiselijke sociale relaties en de betekenissen en politiek die 'thuis' omgeven.

Doornenbal, J., Hoe kinderen lief te hebben zonder de macht over hen te verliezen : vaders over de pedagogische gezagsfunctie. In: Tijdschrift voor Vrouwenstudies, jrg. 18 (1997) nr. 3, p. 253-266.
Samenvatting: Over de verandering van de pedagogische functie van vaders als gezagdrager en zijn (ver)houdingen tot zijn kinderen. Uitwerking van een thema uit het proefschrift van Doornenbal, Ouderschap als onderneming : Moeders en vaders over ouderschap in de jaren negentig (1996). Over de manieren waarop moeders en vaders samen vorm en inhoud geven aan ouderschap.

Gemeenten stemmen af op de combinatie zorg en arbeid. Commissie Dagindeling, Den Haag 1997. 23 p.
Samenvatting: Brochure bedoeld voor bestuurders en ambtenaren van gemeenten. Doel is een betere afstemming te realiseren van openingstijden, lokaties en vervoersmogelijkheden zodat het combineren van betaald werk en zorgtaken gemakkelijker wordt. Er zijn voorbeelden van projecten opgenomen die laten zien dat al op ruime schaal wordt onderkend, dat de inrichting van de maatschappij niet meer zo goed is afgestemd op de manier waarop we inmiddels leven en werken.

Het gezinsrapport : een verkennende studie naar het gezin in een veranderende samenleving. Sociaal Cultureel Planbureau, Rijswijk, 1997. 256 p.
Samenvatting: Rapport over de vorming en ontbinding van gezinnen. Gezinsvorming is met meer aarzelingen omgeven dan vroeger. Het wordt uitgesteld en kinderen worden later of in het geheel niet meer geboren. Onder de huishoudens stijgt het aandeel van alleenstaanden en daalt dat van gezinnen met kinderen. Daarnaast gaat dit rapport in op de taakverdeling tussen mannen en vrouwen, op deeltijdarbeid en het gebruik van kinderdagverblijven, op de opvoedingsfunctie van de school en op de kwaliteit van de gezinsopvoeding. In veel gezinnen zijn beide ouders kostwinners. Hoe combineren zij arbeid en zorg?

Krantenberichten naar aanleiding van Het gezinsrapport: Gezin moderniseert, maar breekt niet met traditie, in: NRC, 6/11/97 en: Gezinnen functioneren goed, van crisis in opvoeding is geen sprake, in: De Volkskrant, 6/11/97.

Grünell, M, Werkgevers over arbeid en zorg in het toekomstig arbeidsbestel. Amsterdam, 1997.
Samenvatting: Een onderzoek waarin aan de orde komt: welke factoren weerhouden dan wel stimuleren arbeidsorganisaties tot het nemen van maatregelen die de combinatie van arbeid en zorg, in het bijzonder voor mannen, mogelijk maken. De feitelijke situatie, belangen en verlangens van werknemers en wergevers bij arbeid-zorgvoorzieningen zijn geïventariseerd. Welke factoren weerhouden of stimuleren werkgevers en, in het bijzonder, mannelijke werknemers voorzieningen te scheppen of daarvan gebruik te maken. Welke mogelijkheden/beperkingen biedt het toekomstig arbeidsbestel?

Hoek, Sietse van der, Zwarte zorgvaders. In: De Volkskrant, 07/01/98.
Samenvatting: In Amsterdam-Zuidoost voedt meestal de alleenstaande Caribische moeder de kinderen op. De vader is onzichtbaar. In dit artikel drie vaders die dit rolpatroon proberen te doorbreken.

Kansen op combineren: arbeid, zorg en economische zelfstandigheid. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Den Haag, 1997. 76 p.
Samenvatting: Emancipatie betekent, dat vrouwen en mannen arbeid en zorgtaken kunnen combineren vanuit een gelijke uitgangssituatie. Daar staan nog veel hindernissen bij in de weg. De overheid heeft een cruciale maar wel beperkte taak om deze hindernissen weg te nemen. Deze publicatie gaat in op de mogelijkheden die het ministerie van sociale zaken en welzijn schept om de combinatie arbeid en zorgen mogelijk te maken. Achtereenvolgens komen financiële stimulansen, verlofregelingen, kinderopvang en overig ondersteunend beleid aan de orde.

De ladder van de directeur
Band 438, 463, 468 en 470 / Ned / 36 min / 1997
4-delige programmaserie van de KRO in samenwerking met Opportunity in Bedrijf. Karin de Groot praat met mannen en vrouwen over kansen en tegenwerking in hun carrière en de verdeling van zorg en arbeid.

Monster, M., Het gezin in discussie? In: Tijdschrift voor Vrouwenstudies, jrg. 18 (1997) nr. 3, p. 345-348.
Samenvatting: Over taakverdeling, kostwinnerschap en ouderschap. De auteur geeft suggesties ter verbetering van de huidige situatie van dubbelbelaste ouders.

Pessers, D., Alsjeblieft Dankjewel. In: Trouw, 4/10/97. Samenvatting: Bewerkte versie van de tekst die Dorien Pessers op 27 september uitsprak op een symposium van het Thijmgenootschap en de Thomas More Academie. Zij noemt de angstvallige verdeling van zorguren tussen mannen en vrouwen een nieuwe oorlog tussen de seksen. Als het zwaartepunt in het leven van mannen en vrouwen bij werk buitenshuis komt te liggen, voorziet Pessers dat in het gezin steeds minder plaats is voor daadwerkelijke affectie.

Ritsema, B., De angst van de vrouw voor de huisman. In: HP/De Tijd, 18/7/97 p. 36-38.
Samenvatting: Beatrijs Ritsema onderzoekt de stelling waarom vrouwen, ondanks de tendens naar gelijkwaardigheid tussen de seksen, nog steeds hechten aan het idee van een man die de deur uitgaat. Een huisman is een doetje en niet de ideale partner.

Wentholt, K., Aanhangige zaken : over de potentie van rechtsbeginselen. In: Nemesis, jrg. 13 (1997) nr. 6, p. 200-203. Samenvatting: Uit de oordelen van de Commissie Gelijke Behandeling blijkt dat de werknemer met zorgtaken ook aanspraken kan ontlenen aan het verbod om onderscheid te maken naar geslacht. Welke aanspraken dat zijn wordt in dit artikel behandeld. Twee thema's staan centraal: hebben deeltijdwerkers op grond van het verbod onderscheid te maken naar arbeidsduur recht op een overwerkvergoeding zodra hun individuele arbeidsduur is verstreken? Vloeit uit het verbod onderscheid te maken naar geslacht voor werknemers een aanspraak voort tot aanpassing van hun werktijden?

Update juli tot en met september 1997

Joop Beelen, Nico van Oosten, 'Wie is die man? Mijn vader niet!', In: De Volkskrant, 14/07/97
Samenvatting: Met de campagne 'Mannen zijn thuis net zo onmisbaar als op het werk' wil de Stichting Ideeële Reclame de jonge vader laten zien dat zijn eigen vader het vroeger fout deed. Volgens de auteurs van dit stukje werkt dat echter averechts.

Bijleveld, L., Wetsvoorstellen deeltijd in parlement. In: FNV Vrouwen Nieuws nr. 1 (1996) p. 10-11
Samenvatting: In dit artikel worden twee wetsvoorstellen met betrekking tot deeltijdarbeid besproken. Het eerste is een initiatiefwetsvoorstel voor een wettelijk recht op deeltijd. Het andere betreft het verbod op het maken van onderscheid tussen werknemers op grond van arbeidsduur, tenzij een dergelijk onderscheid objectief gerechtvaardigd is.

Blokland, E. van, Zorg, gezag en ouderschap : wetsvoorstellen afstammingsrecht en gezamenlijk gezag. In: Nemesis nr. 3 (1997) p. 85-87
Samenvatting: Op dit moment zijn de wetsvoorstellen afstammingsrecht en gezamenlijk gezag in behandeling. Er wordt uitgegaan van de veronderstelling dat door het toekennen van formele rechten ook de (zorg)verantwoordelijkheid wordt gestimuleerd; het toekennen van gezamenlijk gezag zou moeten leiden tot beter lopende omgangsregelingen. In feite wordt het 'oude' model van vaderschap in ere hersteld. Vaders die niet van zins zijn enige zorg op zich te nemen worden tot niets verplicht. Vaders die vader willen zijn, krijgen ruimere juridische mogelijkheden.

Bommer, Manon, Economie anders bekeken : zorgarbeid, een terreinverkenning. In: Zijwind nr. 4 (1997) p. 4-5
Samenvatting: Zorgarbeid vanuit het perspectief van feministische economie.

Bruggeman, Marnix, Samen werken & samen zorgen, ook op school. In: Op Gelijke Voet nr. 3 (1997) p. 13-15

Duindam, V., Zorgende vaders : over mannen en ouderschap, zorg, werk en hulpverlening. Amsterdam, 1997. 160 p.
Samenvatting: Boek gebaseerd op een onderzoek naar de motivatie en ervaringen van 182 vaders die ervoor gekozen hebben geen buitenstaander in hun gezin te zijn. Ze komen aan het woord over beloningen en belemmeringen van participerend ouderschap. Duindam pleit voor de loskoppeling van zorg en gender, en de herwaardering van huishoudelijk werk. Centraal staan de vragen: wat weerhoudt mannen van grotere betrokkenheid? Is dat de biologie, de genderidentiteit of het voorbeeld dat ze hebben meegekregen van hun ouders? Duindam geeft zijn visie op seksespecifieke socialisatie.

Sylvain Ephimenco, 'Sire-vaders', De Groene Amsterdammer, 04/08/97
Samenvatting: Kritiek op het vaderbeeld zoals dat door de campagne wordt neergezet: het is niet alleen eendimensionaal, maar ook discriminerend ten aanzien van een groot deel van de mannelijke beroepsbevolking.

Feijter, Corina de, Mannen die zorgen zijn de kerels van morgen : moeilijke keuze tussen kostwinner of 'vader nieuwe stijl'. In: Op Gelijke Voet nr. 3 (1997) p. 7-9

G. Frinking, T. Willemsen (red.), Dilemmas of modern family life. Amsterdam, 1997.
Samenvatting: Het 'gezin' staat weer op de politieke agenda. In deze bundel wordt gekeken naar de dilemma's waar het moderne gezin mee te maken krijgt, als beide ouders zorg en arbeid willen combineren. In hoofdstuk 5 staan de 'vaders' centraal. Nieuwe onderzoeksgegevens omtrent het 'vaderschap' worden gepresenteerd. De meeste mannen zijn zich niet bewust van enig dilemma als ze vader worden. Echter als ze meer betrokken willen zijn bij de opvoeding of als ze na scheiding inhoud willen geven aan het vaderschap worden ze zich er plotseling van bewust dat er moeilijke keuzes gemaakt moeten worden.

Gort, Annemies, Centraal Beheer geeft het goede voorbeeld : steeds meer werkgevers met werk-zorg arrangementen. In: Op Gelijke Voet nr. 3 (1997) p. 10-12

Hoyinck-Braaksma, T., Mannen in de vrijwillige thuiszorg. In: Lava nr. 2 (1997) p. 7-8
Samenvatting: Traditioneel is de vrijwillige thuiszorg een vrouwenbolwerk, maar langzamerhand zijn er ook mannen die dit vrijwilligerswerk als zinvolle aanvulling van hun leven zien. Dit artikel is gebaseerd op een interview met twee mannen die werken bij 'Vriendschappelijk huisbezoek' en de 'Hulpgroep thuis sterven'.

Ranne Hovius, 'Zorg verrijkt het leven van de Nieuwe Vader', De Volkskrant, 08/08/97.
Samenvatting: Bespreking van 'Het vaderinstinct' van Adrienne Burgess en 'Zorgende vaders -Over mannen en ouderschap, zorg, werk en hulpverlening' van Vincent Duindam. Burgess stelt de vraag wat mannen weerhoudt om zich en masse op het verzorgen van hun kinderen te storten. De verdienste van Burgess ligt, aldus de auteur, niet zozeer in de spectaculaire nieuwe inzichten als in de degelijke aanpak.
Duindam stelt dat de meeste mannen die voor hun kinderen parttime zijn gaan werken niet meer terug willen naar fuultime. Een bezwaar van zijn onderzoek is dat de onderzoeksgroep niet representatief is. Zowel Burgess als Duindam komen tot dezelfde conclusie: niet de onwil van de vaders,maar het werk vormt het voornaamste obstakel op weg naar een gelijkwaardiger verdeling van de zorg voor de kinderen.

Huybregts, S., Verdeling van zorg. In: BetOnberichten nr. 1 (1997) p. 11-12
Samenvatting: Artikel waarin wordt ingegaan op de problematiek van de mantelzorgers en de herverdeling van zorgtaken over de seksen.

Kesmer, Hadiye, Vaders die vaderen : allochtone en autochtone mannen over hun aandeel in de zorg. Amsterdam, 1997. 94 p.
Samenvatting: Een boek dat tien interviews bevat met vaders die vaderen, aangevuld met twee artikelen, van Leonore Nicolai en Brenda de Jong, die een theoretisch perspectief bieden. Om recht te doen aan de etnische diversiteit van Amsterdam is de culturele achtergrond van de geïinterviewde mannen een belangrijk criterium. De tien mannen vertellen over hun aandeel in de zorg voor hun kinderen en hoe zij samen met hun partner de verantwoordelijkheid dragen voor het huishouden. Ze gaan in op weerstanden en strijd, maar tonen vooral hun plezier in hun zorgende rol.

Kooij, A. van der, Eerst betaalde arbeid, dan betaalde zorg : zorg voor kinderen in verkiezingsprogramma's. In: Vrouwenbelangen nr. 2 (1997) p. 7-8
Samenvatting: Onderzoek gedaan in 1993 naar de zorg voor kinderen in verkiezingsprogramma's van vier politieke partijen in 1989.

John van Oppen, 'Man geeft nog steeds toilet geen grote beurt; werkdruk laat mannen te weinig tijd voor opvoeding'. In: De Gelderlander, 11/09/97
Samenvatting: De constateringen en conclusies van het SCP in het vierde deel van de sociale atlas van de vrouw worden weergegeven.

Osse, P., Handboek deeltijdwerk. Amsterdam, 1997. 160 p.
Samenvatting: Boek bevat informatie over rechtspositie, collectieve arbeidsovereenkomsten, contracten. Met name de interviews die er in staan geven een aardige indruk van allerlei soorten deeltijdbanen. Antwoord is te vinden op vragen als: hoe zit het met de belastingen, kinderbijslag, studiefinanciering en het ziekenfonds? Wat gebeurt er als je ziek of werkloos wordt? Hoe zit het met je pensioen?

Overdijk, Carven, Carière maken in een duobaan is geen utopie meer : Jan van Zijtveld en Anja Houthuizen: 'Jullie zijn er nooit, hoorden we in het begin nogal eens'. In: Opzij nr. 6 (1997) p. 42-46
Samenvatting: Artikel over bemiddelingsbureau in duobanen. Het overtuigen van werkgevers blijft moeilijk.

Samuels, A., Vaderbeeld : dieptepsychologische gedachten over vaderschap. Amsterdam, 1997.
Samenvatting: Een vader heeft een bepaalde functie. Maar is die functie gebonden aan de biologische sekse van de vader? Kan een vrouw niet net zo goed 'vader' zijn? De vader m/v? Samuels, een kritische jungiaan, zet ons in dit boek aan het denken over de vader als reële, lijfelijke figuur, maar ook over de vader als metafoor. Over de psychologische vader - kindrelatie, maar ook over de politieke implicaties en duiding van de vaderbeelden.

Niphuis-Nell, M. (red.), Sociale atlas van de vrouw : veranderingen in de primaire leefsfeer. Rijswijk, 1997.
Samenvatting: Deel 4 van de sociale atlas van de vrouw behandelt aspecten van de primaire leefsfeer, een breed terrein. In hoofdstuk 10 gaat Marry Niphuis-Nell in op het beleid inzake de herverdeling van (on)betaalde arbeid en de vergroting van de zorgverantwoordelijkheid van mannen. Dit betreft met name de periode van de jaren negentig. In hoeverre werd en wordt er gerealiseerd wat de beleidsdoelstellingen voorspiegelen? De belangrijkste beleidsnota's en de totstandkoming van concrete faciliteiten zoals kinderopvangvoorzieningen en verlofregelingen worden besproken.

Salet, Mick, Andere tijden, andere vaders. In: De Gelderlander, 14/06/97.
Samenvatting: Artikel naar aanleiding van Vincent Duindams "Zorgende vaders".

Spaan, J., Tussen wens en realiteit : onderzoek naar de wijze waarop mannelijke werknemers hun deeltijdwens en/of wens tot calamiteitenverlof realiseren en de belemmeringen daarbij. Den Haag, 1997. 118 p.
Samenvatting: Bijna een kwart van de mannelijke werknemers had in de periode 1993-1995 de wens om in deeltijd te werken. Slechts een vijfde van de mannen die korter willen werken, slaagde daar ook in zonder een beroep te doen op speciale regelingen. Deze 'doorzetters' hadden de verzorging van hun kinderen op het oog, terwijl de andere mannen 'behoefte aan meer vrije tijd' opgaven als reden om minder te willen werken.

Spinhoven, Marian, 'Wie is toch die man..?' : Sire campagne wil mannen in het hart raken. In: Op Gelijke Voet nr. 3 (1997) p. 4-6

Walburg, H., Tijd voor je kind : kiezen voor vaderschap nieuwe stijl. Utrecht / Antwerpen, 1997. 128 p.
Samenvatting: De volgende kwesties komen aan de orde: waarom willen mannen meer tijd nemen voor hun kinderen (en voor huishouden en zorg). Wat weerhoudt hen eventueel om dat te doen? Hoe sluit de maatschappelijke discussie over mannen en zorg aan bij het mannenperspectief? Voor een goed begrip van de praktijk van vaderschap nieuwe stijl wil de auteur ons inzicht geven in het mannelijk functioneren: hoe communiceren zij, hoe pakken zij problemen aan, welke behoeften hebben zij in hun relatie? Verder aandacht voor de praktijk van vaderschap nieuwe stijl.

VIDEO'S

Familie aus der Fügen
Reportage over het moderne gezinsleven; de veranderende rol van vaders.
Band 412 / Dui / 45 min / 1996

Met Witteman
Discussie over de vraag wat de rol van mannen is in de opvoeding/opvang van kinderen indien beide ouders buitenshuis werken. Gesprekken met (mannelijke) studiogasten, Iteke Weeda en de burgemeester van Weert (L. van Maren Balen).
Band 22C / Ned / 44 min / 1992

Mijn vader was er nooit
Drie zonen vertellen wat ze van hun vaders verwachten en wat daarvan uitkomt.
Band 111 / Ned / 50 min / 1988

Neue Väter braucht das Land
Documentaire over 'moderne' vaders.
Band 147 / Dui / 45 min / 1989

Reiß dich zusammen, sei ein Mann!
Drie vaders praten met huns zoons, in leeftijd variërend van 9 tot 16 jaar. De vaders weten vaak niet beter dan dat het 'sterke' geslacht prestatiegericht, hard en competetief is ingesteld. Bij nader inzien blijken de opgroeiende zoons niet altijd aan dit verwachtingspatroon te (willen) voldoen. Dit zou o.a. blijken uit het feit dat jongens vaker ziek zijn dan meisjes.
Band 10C / Dui / 45 min / 1990

Vaders vandaag
De video Vaders Vandaag laat vier jonge mannen vertellen over hun verwachtingen omtrent het vaderschap en wat daar in de praktijk van terechtkwam. Doel: mannen helpen om zich op het vaderschap voor te bereiden.
Ned / 30 min / tip, te bestellen bij Nederlandse Gezinsraad (070 354 85 00)

Van vader op zoon
Een tuinder en zijn zoon; drie generaties mannen en vaders, waarvan de laatste thuis is en voor het kind zorgt.
Band 128 / Ned / 25 min / 1989

Zorgvaders
Programma over de zorgvaders in opkomst. Heeft de keuze voor het vaderen gevolgen gehad voor de carrière?
Band 358 / Ned / 15 min / 1994

LITERATUURLIJST VADERS EN ZORG 1995 - MEI 1997


 
 

Bet/On berichten : themanummer herverdeling van de onbetaalde arbeid. nr. 1 (1996)
Samenvatting: Beschrijving van de resultaten van het rondreizend congres herverdeling (on)betaalde arbeid. Diverse artikelen vanuit het perspectief van mannen.

Brouns, M., Zorgverlof: inhoud en praktijk : een onderzoek naar gerealiseerd zorgverlof in Nederland. Den Haag, 1996. 149 p.
Samenvatting: Onderzoek over de inhoud en praktijk van zorgverlof in Nederland. Over de praktijk van zorgverlof is nog weinig bekend terwijl werknemers met zorgtaken een substantieel deel zijn gaan uitmaken van de beroepsbevolking. Extra zorgverplichtingen hebben gevolgen voor de arbeidsdeelname van werknemers. In hoeverre is het arbeidsbestel erop ingesteld als werknemers worden geconfronteerd met een situatie waarin ze voor iemand met wie een emotionele band bestaat moeten of willen zorgen?

Bruyn-Hundt, M., Een combinatiescenario voor 2010. In: BetOnberichten nr. 4 (1995) 7-9
Samenvatting: Zorgarbeid dreigt in de knel te komen: enerzijds omdat steeds meer vrouwen de arbeidsmarkt opgaan, terwijl hun zorgtaak onvoldoende wordt overgenomen door mannen en andere gezinsleden, anderzijds omdat de vraag naar zorg toeneemt door de vergrijzing en omdat op betaalde zorgarbeid wordt bezuinigd. De Commissie Toekomstscenario's Herverdeling Onbetaalde Arbeid kreeg de opdracht vier scenario's te maken waarin de onbetaalde arbeid in de loop van nu tot 2010 gelijk moet worden verdeeld over mannen en vrouwen.

Buijs, P., Mannen weten niet wat ze missen : het vaderschap gecombineerd met part-time werk. Amsterdam/Antwerpen, 1995. 159 p.
Samenvatting: De auteur gaf zijn baan als huisarts in een gezondheidscentrum op, om part-time te gaan werken als sociaal-geneeskundige, en zodoende de verzorging en opvoeding van de kinderen voor het grootste deel op zich te kunnen nemen. Zijn partner heeft wel een (bijna) volledige baan. Dit boek is een persoonlijk verhaal over de goede en de minder goede tijden die het gezin door deze beslissing in de loop der jaren heeft gekend.

De commissie waar Nederland overheen rolde. In: Op het spoor, nr. 51 (1996) p. 3
Samenvatting: Artikel over de installatie van de commissie Dagindeling, Tijd voor arbeid en zorg. Minister Melkert heeft onlangs in Den Haag deze commissie geïnstalleerd omdat hij vindt dat het serieus werk maken van een evenwichtiger verdeling van arbeid en zorgtaken tussen mannen en vrouwen alleen succesvol kan zijn als ook praktische bezwaren uit de weg worden geruimd.

Dierx, J., Koffie graag, met suiker en melk : zorg wettelijk en aanvullend verzekeren. In: Nemesis, nr. 6 (1995) p. 137-139
Samenvatting: Kritische reflectie op de kabinetsnota "Combineerbaarheid van betaalde arbeid met andere verantwoordelijkheden" van minister Melkert (SZW). De minister wil het tempo van het arbeid/zorg-debat verhogen en kondigt een ronde langs adviesorganen aan. In dit artikel enkele raadgevingen.

Dongen, M. van e.a. (red.), Changing fatherhood : a interdisciplinary perspective. Amsterdam, 1995. 246 p.
Samenvatting: Een selectie van gepresenteerde papers en discussies van de internationale conferentie over veranderend vaderschap, gehouden in mei 1994 op de Universiteit van Tilburg. De rol van de vader is een veel bediscussieerd onderwerp. Demografische, sociale, psychologische, juridische en biomedische ontwikkelingen hebben bijgedragen aan veranderingen in het begrip vaderschap. En aan veranderingen in de praktijk van het vaderschap. Deze veranderingen doen zich in alle westerse landen voor. Wetenschappers van verschillende disciplines hebben een bijdrage geleverd aan deze bundel.

Doornenbal, J., Ouderschap als onderneming : moeders en vaders over opvoeden in de jaren negentig. Utrecht, 1996, 271 p.
Samenvatting: In dit boek staat de vraag centraal hoe in twee-oudergezinnen de moeders en vaders van de jaren negentig het samen zeggen te redden. Aan de hand van Bourdieu's begrippen kapitaal, habitus en strategie worden de machtsverhoudingen tussen moeders en vaders in vier typen ouderschapsarrangementen in beeld gebracht.

Duindam, V., Het beste van twee werelden : zorgende vaders: een tevreden groep koplopers. In: Opzij, nr. 1 (1996) p. 28-33
Samenvatting: Psycholoog Vincent Duindam rondde onlangs het tweede deel af van zijn onderzoek onder 182 zorgende vaders. Zijn conclusies zijn optimistisch: zorgende vaders zijn tevreden vaders. Ze worden gewaardeerd door hun vrouw en ze vinden zelf dat ze kunnen 'genieten van het hele gewone waarvoor in de jachtige carrière te weinig tijd is'.

Duindam. V., Tussen macho & softie : 'wij mannen moeten nog veel afleren om ons diepste wezen te bereiken'. In: Opzij, nr. 10 (1996) p. 68-71
Samenvatting: Artikel over de nieuwe emancipatiecursussen waarin mannen met elkaar op zoek gaan naar hun eigenheid. Een rondetafelgesprek met de cursusleiders over de herwaardering van mannelijke waarden. 'Niet vrouwen, maar mannen moeten ons bevestigen in ons man-zijn'.

Duindam, V., Wat let vaders?!. In: BetOnberichten nr. 4 (1995) p. 15-17
Samenvatting: Resultaten van een onderzoek naar een andere dan de traditionele invulling van het vaderschap. Van de deelnemers aan dit onderzoek werkt geen van de vaders full-time en allemaal hebben zij een meer dan gemiddeld aandeel in huishouden en zorg. Wat hebben deze mannen gewonnen met hun zorgend vaderschap?

Grünell, M. Mannen die zorgen zijn de kerels van morgen : hoe jongens, dertigers en vijftig - plussers zich laten aanspreken op het onbetaalde werk. Den Haag, 1997. 159 p.
Samenvatting: De auteur gaat na hoe het gesteld is met zorg in het leven van drie generaties mannen: schoolgaande jongens, dertigers en vijftig-plussers. Mannen ontkomen er niet aan meer te gaan zorgen, want de behoefte in de samenleving aan zorg stijgt, terwijl de betaalde zorgverlening vermindert. Ontwikkelingen zijn gevolgd van 1975 tot heden. De kosten en obstakels voor zorgende mannen zijn in kaart gebracht. Speciale aandacht krijgen verzorging in de basisvorming, het afscheid van het kostwinnersmodel in de vakbeweging en hoe vijftig-plussers enthousiast raken voor zorgend vrijwilligerswerk.

Gunning, M., In the right time kent zorg geen tijd : tijd voor gelijkheid als het recht om anders te zijn. In: Nemesis, nr. 4 (1996) p. 99-105
Samenvatting: Kinderen worden steeds meer gezien als consumenten van tijd. De zorg-tijd zou zo gelijk mogelijk moeten worden verdeeld over mannen en vrouwen. Maar een herverdeling van de klok-tijd is niet genoeg om fundamentele veranderingen te bewerkstelligen in de relatie tussen mannen en vrouwen. Het ontstaan van sexe-identiteiten blijkt samen te hangen met een bepaald begrip over tijd. In dit artikel wordt de mogelijkheid van een ander begrip van tijd onderzocht dat mannen en vrouwen vrij laat te leven voorbij gefixeerde identiteiten.

Haaft, G., Pappa kom hjem! In: Trouw, 08/03/97.
Samenvatting: Een sterke toename van het aantal werkende vrouwen en een bijzonder hoog echtscheidingscijfer hebben Noorwegen tot een actief gezinsbeleid gebracht. Met zachte dwang gaan mannen met vaderschapsverlof en in cursussen kunnen zij hun ervaringen kwijt. Het straatbeeld vertoont opvallend veel vaders achter kinderwagens. Nederland heeft belangstelling.

Janse, N., Als zorgvader hoef je geen watje te zijn. In: Trouw, 09/11/96.
Samenvatting: Niek Vink is al zes jaar zorgvader. De eerste drie jaar fulltime en sinds drie jaar parttime. Toch vraagt iedereen nog steeds aan hèm hoe het met zijn werk gaat en aan zijn vrouw hoe het toch met de kinderen is.

Janssen, P., Kom op man! : de traditionele man is uit de mode: salondebat over échte mannen in moderne tijden. In: Op het spoor nr. 44 (1995) p. 1-2
Samenvatting: In het Deventer stadhuis organiseerde de emancipatiebureau Overijssel een debat over de waarde van verdeling van verantwoordelijkheden voor betaalde en onbetaalde arbeid tussen mannen en vrouwen. Eén van de mannelijke aanwezigen doet verslag van het debat.

Keunen, B., Zorgende werknemers : werkgevers een zorg. In: Op Gelijke Voet nr. 2 (1995) p. 22-24
Samenvatting: Er kan lang gepraat worden over de verdeling van betaalde en onbetaalde arbeid, maar wat is er in de praktijk mogelijk? Jacqie van Stigt deed onderzoek bij veertien grote bedrijven en instellingen in hoeverre zij regelingen hebben getroffen die het werknemers makkelijker maakt arbeid en zorg te combineren. (Besproken rapport is ook aanwezig).

Knijn, T., Vaders in soorten en maten. In: BetOnBerichten nr. 4 (1995) p. 10-14
Samenvatting: In dit artikel worden vijf types vaders gepresenteerd met hun overwegingen voor hun specifieke vormgeving aan het vaderschap. Er wordt verder ingegaan op de bijdrage van vaders aan de huishoudelijke zorg en zorg voor kinderen. De auteur geeft een overzicht van belemmeringen en mogelijkheden voor zorgend vaderschap, waaraan zij een aantal conclusies en aanbevelingen verbindt.

Loo, J. van der (red.), Vaders in zicht : verslag van een conferentie over vaders en hulpverlening. Utrecht, 1996. 72 p.
Samenvatting: Voor een rechtvaardiger verdeling van zorg en arbeid is een grotere betrokkenheid van mannen bij de dagelijkse zorg voor kinderen van belang. In dit boekje worden gegevens besproken van onderzoeken naar ontwikkelingen en problemen bij het vader worden en het zorgend vaderschap. Hulpverleners beschrijven hoe een groepsaanpak in de hulpverlening aan vaders effectief kan zijn. Ook is er aandacht voor de positie van vaders binnen systeemtherapie en de hulpverlening aan kinderen.

Met zorg naar nieuwe zekerheid : advies over een geëmancipeerd inkomens- en sociale zekerheidsbeleid. [Emancipatieraad]. Den Haag, 1996. 174 p.
Samenvatting: Een advies van de emancipatieraad over een geëmancipeerd inkomens- en sociale-zekerheidsbeleid waarin de werknemer die betaalde arbeid en zorgtaken combineert als ijkpunt wordt genomen. Tevens is de route beschreven waarlangs dit beleid geïmplementeerd kan worden. De Raad heeft vaker benadrukt dat in het tot nu toe gevoerde emancipatiebeleid de noodzakelijke geïntegreerde aanpak van werkgelegenheid, zorg, sociale zekerheid en fiscale wetgeving nog te veel ontbreekt. In dit advies geeft de raad aan op welke wijze een dergelijke geïntegreerde aanpak naar zijn visie vorm kan krijgen.

Nemesis : tijdschrift over vrouwen en recht. nr. 2 (1997)
Samenvatting: Themanummer van Nemesis over zorg in sociaal recht. Tegenover het radicale Oostenrijkse voorstel om mannen wettelijk te verplichten hun aandeel in de zorg op zich te nemen, staat het nóg radicalere voorstel om ons rechtssysteem geheel te vernieuwen op basis van zorgethische beginselen. Zal ook ditmaal de oplossing in het midden gevonden worden?

Nicolaï, Leonore, Wie haalt het haardotje uit het doucheputje? : waarom de zorgende engel nog vaak een vrouw is. In: Opzij nr. 1 (1996) p. 10-16
Samenvatting: In de jaren zestig openden feministen de discussie over de herverdeling van zorgtaken. Ze maakten de strategische fout door zorg als een noodzakelijk kwaad af te schilderen. Zorg is echter niet alleen een vrouwenprobleem dat opgelost is als mannen de helft ervan overnemen. Zorg is geen privé-aangelegenheid, maar hoort op de politieke agenda betoogt Nelleke Nicolaï in dit Opzij-essay.

De nieuwe werknemer : beleid in ontwikkeling. [PRES Emancipatiebureau Utrecht]. Utrecht, 1995. 31 p.
Samenvatting: Onderzoek naar de beeldvorming over mannen met zorgtaken en naar de problemen waarop deze mannen stuiten op het moment dat zij deze zorgtaken met betaalde arbeid willen combineren.

Onbetaalde zorg gelijk verdeeld : toekomstscenario's voor herverdeling van onbetaalde zorgarbeid. [Commissie Toekomstscenario's Herverdeling Onbetaalde Zorgarbeid]. Den Haag, 1995. 210 p.
Samenvatting: De participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt is de laatste jaren speerpunt van het emancipatiebeleid van de overheid geweest. Daarbij werd nagenoeg voorbijgegaan aan de noodzakelijke voorwaarde voor een optimale integratie van vrouwen op de arbeidsmarkt namelijk de herverdeling van onbetaalde zorgarbeid. Om die reden is de Commissie Toekomstscenario's Herverdeling Onbetaalde Arbeid ingesteld. De opdracht van deze commissie was het in kaart brengen van de stand van zaken en het aandragen van toekomstscenario's om in deze situatie verandering te brengen.
    * Recensie: Evenwichtige verdeling van onbetaald werk mogelijk in 2010 : commissie kiest combinatiescenario. In: Op Gelijke Voet nr. 1 (1996) p. 12-14
    * Recensie: Kraamwinkel, M., Herverdeling van zorg en arbeid : bespreking rapport 'Onbetaalde zorg gelijk verdeeld'. In: Nemesis nr. 2 (1996) p. 50-56

Poldervaart, S., Take care : jongeren over zorg. Nijmegen, 1995. 110 p.
Samenvatting: Sinds enige tijd is het vak Verzorging ingevoerd in het voortgezet onderwijs. Hoewel er veel onderzoek is verricht naar zorg, zijn jongeren hierover nog nauwelijks aan het woord geweest. Dit boek wil in deze lacune voorzien. Het is een praktisch boek voor hen die met jongeren tussen 12 en 16 jaar te maken hebben, onder anderen voor ouders dus. Dit boek vormt ook de basis voor de reizende tentoonstelling die is gemaakt door de Stichting Amazone.
    * Recensie: Graaff, Esther de, Jongens en zorg : hinken op twee gedachten. In: Savante nr. 13 (1995) p. 16-17

Projectgroep Herverdeling onbetaalde arbeid 1993 - 1996 : eindadvies. Den Haag, 1996. 28 p.
Samenvatting: De groeiende arbeidsparticipatie van vrouwen leidt eerder tot een dubbele belasting voor vrouwen dan tot een gelijke verdeling van de onbetaalde arbeid tussen mannen en vrouwen. De hoofddoelstelling van het emancipatiebeleid op het terrein van arbeid en inkomen is moeilijk te realiseren. De vereiste herverdeling van de onbetaalde arbeid tussen mannen en vrouwen komt niet of nauwelijks tot stand. De projectgroep kreeg tot taak deze problematiek zichtbaar te maken, te adviseren over nieuw beleid en een samenhang tussen lopend en nieuw beleid aanbrengen. Ook de voortgangsrapportage uit 1995 is aanwezig.

Salet, M. Ik werd werkloos omdat ik voor mijn zoon wilde zorgen. In: De Gelderlander, 15/06/96.
Samenvatting: Jarenlang waren het vooral moeders die ervaarden hoe moeilijk het is voor kinderen te zorgen èn een betaalde baan te hebben. Nu ervaren steeds meer vaders dat ook, zoals Gerben de Vlaming. Als alleenstaande vader had hij geen tijd meer voor een volledige baan. Dat was de oorzaak van een conflict met zijn werkgever, dat hij uiteindelijk verloor.

Sevenhuijsen, S., Oordelen met zorg : feministische beschouwingen over recht, moraal en politiek. Meppel, 1996. 240 p.
Samenvatting: De auteur pleit voor een herwaardering van zorg vanuit een feministisch perspectief. Niet alleen een herverdeling van arbeid en zorg tussen mannen en vrouwen, maar anders denken over zorg, moraal en politiek. Zorg en emancipatie lijken nogal eens op gespannen voet te staan. In de sfeer van politiek en beleid werd emancipatie gedurende lange tijd eenzijdig opgevat als het verwerven van arbeidsparticipatie, gelijke rechten en autonomie voor vrouwen. Recentelijk begint hierin verandering te komen: zorg hoeft niet tegenover zelfstandigheid en zelfverwerkelijking te staan.

Thooft, L., Papa ziet roze wolkjes. In: VB Magazine nr. 1/2 (1996) p. 52-53
Samenvatting: Bespreking van de video 'Vaders vandaag' die uitgebracht werd door Code M. Film is bedoeld als breed inzetbare voorlichtingsfilm om mannen te helpen zich voor te bereiden op het vaderschap. Aanstaande vaders hebben de neiging om 'roze wolkjes' te zien, maar de praktijk is vaak anders.

Vaders aan zet. Boekbespreking van "Mannen weten niet wat ze missen" van P. Buijs (1995) en "Baas in eigen huis" van H. Walburg (1995). In: BetOnberichten nr. 4 (1995) p. 18-19

Verhoeven, J., Vaderschap voor beginners. Houten, 1996. 158 p.
Samenvatting: In dit boekje alles over het aanstaand ouderschap, gezien vanuit het perspectief van de man. Het bestrijkt de periode van de zwangerschap, de bevalling en de eerste weken daarna. Het boek behandelt de praktische zaken waarmee de nieuwe vader te maken krijgt, maar beschrijft daarnaast ook de psychologische aspecten.

De verzwegen keuze van Nederland : naar een christen-democratische familie- en gezinsbeleid. [Wetenschappelijk Instituut voor het CDA]. Den Haag, 1997. 156 p.
Samenvatting: Lange tijd zijn gezinnen buiten beeld geweest in het publieke debat en in politiek Den Haag. Moderne gezinnen zien er niet helemaal hetzelfde uit als voorheen en ook de maatschappij is aanzienlijk veranderd. Overheid en andere maatschappelijke sferen hebben onvoldoende op deze veranderingen gereageerd. Dit is wel noodzakelijk, want de positie van gezinnen en van opvoeding en zorg verslechteren. Aan de orde komen de thema's: opvoedingsondersteuning, de combinatie van zorg en werk, financieel en fiscaal beleid.

Vinckx, Y., De aanwezige vader. In: NRC Handelsblad, 18/02/95.
Samenvatting: Een peiling van twee decennia vaderschap.

Vingerhoets, T., Relaties & andere ellende : op zoek naar gelijkwaardigheid in je relatie. Utrecht/Antwerpen, 1995. 142 p.
Samenvatting: Aan de hand van interviews met een aantal tweeverdieners geeft Vingerhoets aan wat hun problemen kunnen zijn, en wat hun motieven zijn om beiden een baan te hebben. Welke moeilijkheden kunnen er ontstaan met betrekking tot de verdeling van de huishoudelijke taken en de verzorging van de kinderen.

Walburg, H., Baas in eigen huis : herverdeling van betaalde en onbetaalde arbeid. Breda, 1995. 54 p.
Samenvatting: De emancipatie van mannen krijgt langs andere wegen en vanuit andere motieven gestalte dan de emancipatie van vrouwen. Waar worden vaders van nu in de praktijk van alledag mee geconfronteerd en wat voor oplossingen hebben ze hiervoor? Aan de emancipatie van mannen lijken vooral individuele motieven ten grondslag te liggen. Aan de keukentafel daarentegen wordt heel wat gediscussieerd over verantwoordelijkheid en de juiste manier van zorgen. Dit boekje levert een bijdrage aan het opnieuw definiëren van het begrip zorg, vanuit zowel vrouwelijk als mannelijk perspectief.

Walburg, H., Mannen voor een keuze : kostwinner of vader nieuwe stijl. Breda, 1996. 61 p.
Samenvatting: Dit boek beschrijft twee levensloopscenario's. Er komen mannen aan bod die kozen voor de meer traditionele rol, de kostwinners. Daarnaast komen mannen aan bod in een rolverdeling waarin beide partners evenveel werken en zorgen: de vaders nieuwe stijl. Dit boek bespreekt de voors en tegens van beide alternatieven. Het is geschreven aan de hand van zesentwintig interviews met mannen, van twintig tot en met 69 jaar oud. Drie generaties mannen hebben hun visie gegeven op vaderschap.

Wamelen, van C., De eerbiediging van een zorgrelatie : de rol van zorg bij echtscheiding. In: Nemesis nr. 3 (1996) p. 76-82
Samenvatting: Het artikel spitst zich toe op de rol van zorg na echtscheiding. Artikel 8 EVRM biedt onvoldoende aanknopingspunten: beide ouders hebben over het algemeen een te beschermen 'family life' met het kind, ongeacht of zij zorgen. Indien beide ouders een zorgrelatie hebben met het kind, die zij na hun scheiding willen voortzetten moeten zij in beginsel gezamenlijk gezag kunnen verkrijgen, ongeacht of zij het onderling daarover eens kunnen worden. Het kind heeft recht op eerbiediging van de zorgrelatie met beide ouders.

Weeda, I., Intiem op het werk. Anthos, 1990
Taboedoorbrekend onderzoek over vriendschap, intimiteit, erotiek en seksualiteit op het werk.

Weeda, I., Vrouwen verlangen MANNEN. Anthos, 1992.
Samenvatting: Een onderzoek naar mannen ten behoeve van het slagen van emancipatie. Op verzoek van het tijdschrift      Opzij, dat haar vierde lustrum inging met de slogan 'Was will das Weib?'

Weeda, I. (samenstelling), Spititualiteit en wetenschap. Anthos, 1997.
Met de medewerking van vele auteurs.

Wierda, E., Herverdeling van betaalde arbeid tussen mannen en vrouwen is amper begonnen. In: Tijdschrift voor Vrouwenstudies nr. 62 (1995) p. 218-229
Samenvatting: Opiniërend artikel waarin Wierda hardere en meer direct op mannen gerichte maatregelen bepleit in het emancipatiebeleid. Wierda is econoom en socioloog en bestuurslid van het Nederlands netwerk feministische Economie (FENN).

Voor informatie u zich op werkdagen wenden tot Vrouwendocumentatiecentrum De Feeks, St. Anthoniusplaats 1, 6511 TR Nijmegen. Telefoon: 024 323 02 76, fax: 024 360 29 79, e-mail: feeksdoc@vrouwen.net.
Openingstijden voor bezoekers: ma t/m vrij van 14.00 - 18.00 uur.